19 | 7 | 1934
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Willem Nijholt

Later is te laat

13 oktober 1994
Later is te laat van Noël Coward
Gezelschap: Impressariaat Ghislebert Thierens bv.
Regie: Jules Rooyaards
Rol: Garry Essendine
Met o.a.: Gerrie v.d. Klei, Jasper de Moor, Liz Snoijink, Esther Roord, Bob van Tol


Liz Snoijink en Willem Nijholt. Foto Leo van Velzen. Collectie Theater Instituut Nederland


De gehele cast rondom Willem Nijholt. Foto Leo van Velzen. Collectie Theater Instituut Nederland


V.l.n.r. Joke van den Berg, Willem Nijholt en Jasper de Moor. Foto Leo van Velzen. Collectie Theater Instituut Nederland

Uit de pers:
* Willem Nijholt is onbetwist de enige Nederlandse acteur die op het toneel nog een zijden kamerjas weet te dragen. Alleen al daarom leent hij zich bij uitstek voor de rollen die Noel Coward schreef om zelf te kunnen spelen: de ietwat narcistische, soms zelfs enigszins nuffige en altijd rap van de tongriem gesneden man van de wereld die zich graag omringt met de goede gaven van het betere leven - en die thuis in een zijden kamerjas loopt.
bron: Henk van Gelder, 'Kleurrijke Noel Coward met Nijholt als kwijnende diva', NRC, 14.10.1994

* Noodgedwongen moest Coward hem destijds presenteren als een rokkenjagende hetero; nu zien we er de valse-nichtenstreken dwars doorheen. Terecht doet Nijholt geen enkele poging meer die te verbergen. Integendeel: hij speelt voluit de kwijnende diva en het dreinende moederszoontje met gebalde vuistjes, wentelt zich in zijn theatrale buien en koketteert als een vilein praalhaantje - veel baldadiger en waarschijnlijk  ook heel pesteriger dan Coward het zelf ooit gedurfd zal hebben.
bron: Henk van Gelder, 'Kleurrijke Noel Coward met Nijholt als kwijnende diva', NRC, 14.10.1994

* Zonder Willem Nijholt hadden we de afgelopen seizoenen niet kunnen genieten van drie produkties van Noel Coward. En zonder Nijholt was dit trio werken ook een stuk minder aantrekkelijk geweest. Want wat kan die man acteren en wat zijn Coward en hij aan elkaar gewaagd.
bron: Wytzia Soetenhorst, 'Opzwepende Nijholt in zijn derde Coward', Haagsche Courant, 15.10.1994

* Later is te Laat zoals het stuk hier oubollig heet, is de voorstelling van Willem Nijholt, en van niemand anders. Hij speelt zijn beste rol sinds jaren, in een stuk dat akelig dicht tegen deze acteur aankruipt, en waarin Nijholt en Noel Coward als het ware in elkaar opgaan.
bron: Hein Janssen, 'Nijholt evenaart Coward op zijn eigen terrein', De Volkskrant, 17.10.1994

* In deze Nederlandse produktie zit nog een laag: die van de acteur Willem Nijholt die tegen zijn eigen ijdelheid vecht, die moet kiezen tussen het commerciële circuit en het serieuze toneel. Vanuit het gesubsidieerde toneel wordt met dédain neergekeken op het amusementstheater, en omgekeerd worstelen acteurs uit de vrije produkties met een nauwelijks verholen minderwaardigheidscomplex. And never the twain shall meet, zei Nijholt daarover eens in een interview. In Present Laughter bewijst hij in ieder geval dat hij zijn vak volledig beheerst. En onder dat ambacht, onder die houding van 'hup jongens, we zullen ze eens wat laten zien', laat hij ook de twijfels van zijn personage en van zichzelf zien.
bron: Hein Janssen, 'Nijholt evenaart Coward op zijn eigen terrein', De Volkskrant, 17.10.1994

* Als er komedie gespeeld moet worden raast hij door de scènes, maar met groot gemak schakelt hij terug naar kleine, intieme momenten die iets van zijn geheim prijsgeven. Dat maakt hem tot een groot acteur, die - als het verkeerd gaat - ook een groot poseur kan zijn. Als Nijholt zijn charme met zijn onzekerheid in evenwicht brengt, is hij in dit genre de grootste die wij hebben.
bron: Hein Janssen, 'Nijholt evenaart Coward op zijn eigen terrein', De Volkskrant, 17.10.1994

* Willem Nijholt speelt zijn rol vilein, elegant en op sommige momenten uitgesproken nichterig. Zoals Coward hem destijds zelf graag gespeeld zou hebben, maar daar was de tijd niet naar. Zijn gevoileerde homoseksualiteit kon toen hooguit worden vermoed in zijden kamerjassen en sigarettepijpjes. Ook Nijholt draagt nu een zijden kamerjas, gewoon omdat het bij hem hoort.
bron: Hein Janssen, 'Nijholt evenaart Coward op zijn eigen terrein', De Volkskrant, 17.10.1994

* Niemand anders in ons land dan Willem Nijholt past die rol zozeer als een handschoen. Ook hij heeft een formidabel talent, dat hij graag laat schitteren in stukken die ver onder zijn eigen niveau liggen.
bron: Hans van den Bergh, 'Loepzuiver komediespel van Nijholt en Van der Klei', Het Parool, 17.10.1994

* En natuurlijk manipuleerde Nijholt de hele avond heerlijk zijn schuimende teksten en ironiseerde prachtig wat hij spelen moest: de onverzadigbare ijdelheid van een groot acteur.
bron: Hans van den Bergh, 'Loepzuiver komediespel van Nijholt en Van der Klei', Het Parool, 17.10.1994

* Hoe Coward de rol destijds in Engeland heeft gespeeld doet er eigenlijk niet toe. Waar het wel om gaat, is hoe Nijholt die rol nu en in Nederland invult, en dat is ronduit voortreffelijk. Alle facetten van het charmante maar o zo wispelturige karakter van de acteur geeft hij glans. Hij boudeert, koketteert, raast, vleit, speelt dat ie speelt, stampvoet, dreint en laat en passant de ene bijtende geestigheid na de andere van z'n lippen rollen. (...) Nijholt slaagt erin elke op de loer liggende overdrijving feilloos in toom te houden, een beheersing die zich laat gelden in alle razendsnelle wisselingen van stemming die Essendine (het personage - red.) ondergaat of simuleert. Het knappe van Nijholt is bovendien dat hij de rol, hoezeer ook door hem begeerd, niet gebruikt voor een bijna solo.
bron: Peter Liefhebber, 'Later is te Laat': kroon op het werk van Willem Nijholt', De Telegraaf, 17.10.1994

* Willem Nijholt weet feilloos en tot in de details greep te houden op die snelle wisselingen. Van begin tot eind blijft hij het wervelende middelpunt.
bron: Nicole Bliek, 'Willem Nijholt blijft tot het einde het werveld middelpunt', Algemeen Dagblad, 18.10.1994

* Wie vooral bijblijft is  Nijholt die op alle fronten uitpakt. Hij speelt komedie - klein, bombastisch, nuffig, arrogant en dreinend. En dat alles in perfecte tempowisselingen.
bron: Jan Pieterse, 'Willem Nijholt pakt in Later is te Laat, op alle fronten uit', Haarlems Dagblad, 5.1.1995
 
Willem Nijholt
Willem Nijholt
 
Alleen in Willem Nijholt
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
2030
2040