19 | 7 | 1934
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Willem Nijholt

De verbroken code

29 november 1988
De verbroken code van Hugh Whitemore
Gezelschap: Joop v.d. Ende Toneelprodukties b.v.
Regie: Jo Dua
Rol: Alan Turing
Met o.a.: Kees Coolen, Diana Dobbelman, Joep Onderdelinden


Foto Pan Sok. Collectie Theater Instituut Nederland


Joep Onderdelinden en Willem Nijholt. Foto Pan Sok. Collectie Theater Instituut Nederland


Ensemblefoto. Foto Pan Sok.  Collectie Theater Instituut Nederland

Uit de pers:
* Het muisstil geboeide publiek barstte al voor de pauze in een enthousiast applaus uit: een grote zeldzaamheid!
bron: Hans van den Bergh, 'Een wonder van balanceerkunst', Het Parool, 1.12.1988

* Willem Nijholt betoonde zich opnieuw een indrukwekkende en technisch onvoorstelbaar knappe acteur. Het werd wel duidelijk dat hij met vrucht had gekeken naar Derek Jacobi, die de rol in Londen en New York heeft gecreëerd. De Angelsaksische acteerstijl legt nu eenmaal meer nadruk op fysieke typeringskunst en de verkrampte nek en het nagelbijten van Nijholt stamt uit die school. Maar tegelijk wist hij zijn figuur te vervullen van een rijk, innerlijk leven vol nuances van angst, enthousiasme, humor en gedrevenheid.
bron: Hans van den Bergh, 'Een wonder van balanceerkunst', Het Parool, 1.12.1988

* Willem Nijholt speelt deze vergaarbak van verschillen best aanvaardbaar. (...) Maar toch: zijn rol bevat tegenstrijdigheden die niet te verenigen zijn. Dat zo'n daadkrachtig type zelfmoord zal plegen, is nog geen moment gesuggereerd tot op het moment dat het gebeurt, bijvoorbeeld.
bron: Karel Verdonschot, 'Willem Nijholt het lichtpuntje in het grauw', De Gelderlander, 1.12.1988

* De verbroken code staat of valt met de acteur die Turing speelt. Willem Nijholt draagt de voorstelling. Tot in de finesses speelt hij de verschillende fases. (...) Zonder ijdeltuiterij of declamatieneigingen zet hij voor die man een scherp geprofileerd monumentje neer, licht en lucide, gevoelig en geestig.
bron: Henk van Gelder, 'Glansrol van Nijholt in grimmig Brits drama', NRC, 30.11.1988

* Willem Nijholt trekt de voorstelling, die ik niet direkt uitgebalanceerd zou willen noemen. Het centrale karakter van zijn rol en de superieure invulling daarvan laat de rest van de bezetting - soms letterlijk - in de schaduw staan.
bron: Harry Huizing, 'Stotterende Nijholt', Nieuwsblad van het Noorden, 28.11.1988

* Willem Nijholt als serieus acteur: ik had het er niet  zo op, behalve dan zijn formidabele rol in Amadeus bij de Haagse Comedie. Altijd wat gladjes, wat aanstellerig, net even te veel, te showy, te weinig warm ook. Dit seizoen speelt hij de hoofdrol in De verbroken code, een stuk van Hugh Whitemore dat vorig jaar in Engeland tot beste stuk van het jaar werd uitgeroepen en een triomf werd voor hoofdrolspeler Derek Jacobi. Dat wordt het ook voor Nijholt, want de rol die hij neerzet is imponerend en wars van elke koketterie. De aanstellerij is verdwenen, de grote acteur is terug.
bron: Hein Janssen, 'Nijholt schittert als wiskundige Turing in stuk van grote klasse', De Volkskrant, 2.12.1988

* De regie van Jo Dua is nagenoeg afwezig, zodat Nijholt de hele voorstelling naar zich toe kan trekken.
bron: Hein Janssen, 'Nijholt schittert als wiskundige Turing in stuk van grote klasse', De Volkskrant, 2.12.1988
 
* Met kleinigheden in stemtimbre, motoriek en uiterlijk geeft Nijholt aan Turing precies die contouren aan die bij diens karakter aansluiten: alleen al zijn ietwat bolle en opgetrokken schouders maken hem tegelijk onzeker en uiterst doelgericht, defensief onhandig en eigengereid, schijnbaar stug in zichzelf gekeerd, maar in wezen hakend naar contact.
bron: Peter Liefhebber, 'Nijholt doet niet onder voor Jacobi', De Telegraaf, 2.12.1988

* Het wordt ons gemakkelijk gemaakt, niet alleen doordat Whitemore een met vaart en vaardigheid geschreven stuk biedt, maar ook door het spel van Willem Nijholt in de rol van Turing. Hij heeft zich, onder leiding van regisseur Jo Dua, volledig in dienst van zijn personage gesteld en dat resulteert in een integere vertolking waaraan elke ijdeltuiterij ontbreekt. (...) Nijholts weldadig bescheiden spel is een eerbetoon aan Turing maar biedt gelukkig ook momenten van ontspannen humor.
bron: Hanny van der Harst, 'Nijholt betoont eer aan noncomformist', Trouw, 3.12.1988

* De Turing die Nijholt neerzet (is) allesbehalve een eenduidige persoon. Je ziet hem tegenover zijn moeder; met een goede vriendin en collega; op het politiebureau; met een superieur, en iedere keer staat er een andere versie van dezelfde man voor je.
bron: Alma Post, 'Schouwburg ziet Nijholt op dreef in fraai stuk', Haarlems Dagblad, 16.1.1989
 
Willem Nijholt
Willem Nijholt
 
Alleen in Willem Nijholt
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
2030
2040