17|06|1919 - 03|05|2009
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Ton Lutz

Een rol spelen is denken en ademhalen

Over inspiratiebronnen Pjotr Sjarov en Stanislavski.

Pjotr Sjarov aan het werk. Foto F.L. Lemaire. Collectie Theater Instituut Nederland.
Ton Lutz stimuleerde zijn acteurs om na te denken over de tekst en het personage dat zij gaan spelen – geheel in de geest van Pjotr Sjarov, die dat op zijn beurt in de geest van zijn leermeester Stanislavski deed. Die laatste zei altijd dat het spelen van een rol niets meer of minder is dan het creëren van een ‘levend mens’, en daar is Ton Lutz het hartgrondig mee eens. In zijn artikel ‘Kleine schijnwerper op de toneelspeler’ beschreef hij zelf waarom – en welke invloed dat wat hem betreft zou moeten hebben op het edele toneelspel:

‘Wat is een levend mens? Dat is een fenomeen dat ademt en zich van al het andere levend geschapene onderscheidt door de rede, het vermógen tot denken. Een rol spelen is dus denken en ademhalen. Het denken van de toneelspeler is bezig zijn met de situatie waarin hij zich bevindt en de taal die daar het gevolg van is. Daaruit zal gedrag ontstaan ten opzichte van situatie en taalgebruik. [...] Ons denken kan van het ene uiterste naar het andere gaan: in de taal zal dan – als gevolg van de geestelijke interpunctie in het hoofd van de speler – een aantal interpuncties ontstaan, die volstrekt afwijken van de taalkundige.’

Geciteerd uit: Ton Lutz. De toneelvader des vaderlands van Xandra Knebel (Theater Instituut Nederland 2007).
 
Ton Lutz, januari 2002. Foto Joost van den Broek.
Ton Lutz, januari 2002. Foto Joost van den Broek.
 
Alleen in Ton Lutz
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020