04|08|1933 - 19|01|2012
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Rudi van Dantzig

Rudi van Dantzig

Rudi van Dantzig als jongen (1944)
Rudi van Dantzig als jongen (1944). Collectie Rudi van Dantzig.
"Toen ik in de balletwereld kwam, behoorde ik tot één grote familie. Heerlijk. Ik heb geboft de juiste mensen op de juiste momenten te ontmoeten. Mensen die mijn ogen openden, die me de kansen gaven te laten zien wat ik ben." (Geciteerd uit: 'Vreemdeling in eigen landschap van Ingrid Hoogervorst, Den Haag 2000)

Rudi van Dantzig begon zijn balletcarrière als danser. In 1950 begon hij op de relatief late leeftijd van 16 jaar met balletlessen en in 1952 engageerde Sonia Gaskell Van Dantzig bij haar gezelschap Ballet Recital. In 1955 maakte zijn eerste choreografie, Nachteiland, voor Het Nederlands Ballet, een gezeldschap dat was ontstaan vanuit Gaskell's Ballet Recital. Onder Gaskell's leiding werd vervolgens Het Nationale Ballet opgericht, waar Rudi van Dantzig de huischoreograaf werd en met ingang van 1965 één van de drie artistiek leiders. In 1971 bleef hij nog als enige over, en tot 1991 was Van Dantzig de enige artistiek leider van het gezelschap.

Met Rudolf Nurejev
Rudi van Dantzig met Rudolf Nurejev. Fotograaf: Utrechtsch Nieuwsblad. Collectie Theater Instituut Nederland.
Gedurende zijn carrière creeërde hij meer dan vijftig balletten, die over de hele wereld werden uitgevoerd en nog altijd bij binnen- en buitenlandse gezelschappen op het repertoire staan. Voor de legendarische Russische danser Rudolf Nurejev maakte hij, op diens verzoek, drie balletten. Zijn choreografieën hebben vaak een verhalend en maatschappijkritisch karakter. Bij een groot deel van zijn balletten werkte Van Dantzig samen met Toer van Schayk die verantwoordelijk was voor het ontwerp van de decors en kostuums. Tot Van Dantzig's bekendste choreografieën behoren Vier letzte Lieder, Monument voor een gestorven jongen, Onder mijne voeten en zijn versies van de avondvullende klassieke balletten Romeo en Julia en Het Zwanenmeer.

Van Dantzig benoemt de rode draad in zijn werk als volgt: "Hoe het leven zou kunnen zijn en hoe het nu niet is. Nee, zo pessimistisch ben ik niet. Als je goed kijkt zit er in mijn balletten altijd wel iets hoopvols, hoe het zou kunnen zijn. Een soort lichtpuntje. Critici schrijven dan wel eens: ja, dan komt hij weer met een jong jongetje aanzetten. Dat is voor mij het symbool van de onschuld, het begin. Dat jong is en nog alle kanten op kan, een betere weg kan vinden." (Geciteerd uit: De Waarheid, 15 oktober 1983)

Cover boek
Cover heruitgave boek 'Voor een verloren soldaat' (Uitgeverij Eldorado, september 2008)
Na zijn afscheid bij Het Nationale Ballet regisseerde hij de opera Amerika in Oostenrijk, gebaseerd op  de gelijknamige roman van Frans Kafka. Literatuur speelde al langer een rol in Van Dantzig's leven. Naast zijn carrière als choreograaf ontwikkelde hij ook zijn schrijverschap en debuteerde in 1986 met de autobiografisch getinte roman Voor een verloren soldaat. Het boek werd verfilmd en vertaald in het Engels en Duits en in Nederland zestien maal herdrukt. Vervolgens schreef hij een boek met zijn herinneringen aan Nurejev, een verhalenbundel en novelle en een biografie van de kunstenaar en verzetsheld Willem Arondéus. Op dit moment werkt hij aan een boek over Sonia Gaskell. Ook schreef (en regisseerde) hij het toneelstuk Toen gij naakt en bloot waart voor toneelgroep De Appel.

Deze website wil een zo volledig mogelijk overzicht bieden van het veelzijdige oeuvre van Rudi van Dantzig en zijn liefde voor het vak en zijn vakmanschap belichten.

  • Biografie
    Het zien van de balletfilm 'De rode schoentjes' (The red shoes, 1948) veranderde het leven van Rudi van Dantzig. Hij zag de film zeker 25 keer en wist zeker dat van nu af aan zijn leven in het teken van de danskunst moest staan.  
  • Repertoire
    Hier vindt u een overzicht van het werk van Rudi van Dantzig als danser, choreograaf en schrijver.  
  • Affiches
    Hier vindt u een aantal afbeeldingen van affiches uit de collectie van het Theater Instituut Nederland van balletten van Rudi van Dantzig.  
  • Radiointerview 'Een leven lang'
    Hier kunt u fragmenten uit of het hele gesprek beluisteren dat Kees Tukker in 1994 met Rudi van Dantzig voerde.  
  • Video
    Onder deze knop vindt u een aantal videofragmenten waarin balletten van Rudi van Dantzig worden uitgevoerd.  
  • Volgens Rudi van Dantzig
    In de loop van zijn carrière heeft Rudi van Dantzig regelmatig meegewerkt aan interviews voor kranten, tijdschriften, boeken, radio en televisie. Hieronder kunt u enkele van zijn uitspraken en gedachten lezen.  
  • Volgens anderen
    Regelmatig hebben collega's en vrienden zich in de media over Rudi van Dantzig uitgelaten.  
  • Colofon
    Aan de website over Rudi van Dantzig werkten de volgende personen en organisaties mee.  

 
Portret Rudi van Dantzig 1969. Collectie Theater Instituut Nederland.
Portret Rudi van Dantzig 1969. Collectie Theater Instituut Nederland.
 
Alleen in Rudi van Dantzig
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
2030