03 | 07 | 1942
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Alexandra Radius

Repertoire

Repetitie van het Nederlands Ballet, 1959. Helemaal rechts Alexandra Radius. Foto: Hans van den Busken. Collectie Theater Instituut Nederland. Op achtjarige leeftijd begint Alexandra Radius haar balletopleiding bij Nel Roos in Amsterdam. Al snel wordt zij ontdekt door Sonia Gaskell, die haar op 15-jarige leeftijd laat meetrainen bij het Nederlands Ballet te Den Haag. Daar komt Radius in aanraking met de dansers en danseressen die in 1959 besluiten het Nederlands Dans Theater op te richten. Samen met haar toekomstige echtgenoot Han Ebbelaar gaat zij met deze initiatiefnemers mee. Tijdens haar dansperiode bij het NDT (1959-1968) komt een intensieve samenwerking met Hans van Manen (choreograaf/artistiek leider) tot stand. Zij danst o.a. in de balletten Symphony in Three Movements, Vijf Schetsen, Essay in de Stilte en Metaforen. In deze jaren leert zij ook Benjamin Harkarvy, Glen Tetley, Antony Tudor en John Butler kennen.

Van 1968-1970 is zij samen met Han Ebbelaar bij het American Ballet Theatre te New York geëngageerd. Zij leert daar niet alleen het klassieke romantische repertoire kennen (Giselle, Coppélia) maar werkt ook samen met Erik Bruhn en Dimitri Romanoff.

In 1970 keert het echtpaar Ebbelaar-Radius terug naar Amsterdam om solisten bij het Nationale Ballet onder leiding van Rudi van Dantzig te worden. Zij dansen in alle avondvullende balletten (bijvoorbeeld De Schone Slaapster, Het Zwanenmeer, Romeo en Julia). Tot de door Radius gedanste George Balanchine balletten behoren onder andere Agon, Apollon Musagète, Concerto Barocco, Donizetti Variaties, Episodes en La Valse. Het ballet Onderweg is - na de terugkeer uit Amerika - hun eerste Van Dantzig ballet. Andere choreografieën van Van Dantzig waarin Alexandra Radius danst zijn  Ramifications en Vier Letzte Lieder.

Choreograaf Hans van Manen, die in 1973 in dienst komt van Het Nationale Ballet, maakt voor haar onder andere Twilight, Daphnis en Cloé, Adagio Hammerklavier, Le Sacré du Printemps en Kwintet. Radius danst ook in de balletten van Toer van Schayk, de derde huischoreograaf van Het Nationale Ballet. Van zijn hand zijn onder meer I hate you too, Johnny en Landschap.

Rudolf Nurejev, Alexandra Radius in Faun, 1978. Foto: Jorge Fatauros. Collectie Theater Instituut Nederland Samen met Han Ebbelaar geeft Alexandra Radius talloze buitenlandse gastvoorstellingen in bijvoorbeeld München, Berlijn, Londen, Parijs en New York. Met name in de periode 1973-1977 danst zij veel met Rudolf Nurejev.

In 1982 startte het echtpaar - naast hun solisten-verplichtingen bij Het Nationale Ballet - een vrije productie waarin zij een overzicht van het klassiek romantische repertoire brengen: Romantisch klassiek ballet. Na deze eerste vrije productie, volgen er nog meer. Han Ebbelaar besluit zijn danscarrière in 1986. Alexandra Radius neemt in 1990 afscheid met een toernee door het land met de vrije productie De ballerina, een tijdsbeeld.


De drie huischoreografen van Het Nationale Ballet, 1974. V.l.n.r. Hans van Manen, Rudi van Dantzig, Toer van Schayk. Foto Jorge Fatauros. Collectie Theater Instituut Nederland
Alexandra Radius trad in haar drieëndertigjare carrière op in hondertwintig balletten van meer dan veertig choreografen. Vijftien van hen creëerden speciaal voor haar ruim vijftig rollen. Hans van Manen gaf Alexandra Radius rollen in vijftien van zijn balletten. Benjamin Harkarvy, mede-oprichter van het Nederlands Dans Theater, maakte in negen choreografieën rollen voor Radius, Toer van Schayk en Rudi van Dantzig bij Het Nationale Ballet respectievelijk zes en vier.

Klikt u hier om Alexandra Radius in enkele minuten zelf haar carrière te horen samenvatten via de website van de Wereldomroep (U vindt het fragment onderaan de betreffende pagina).

Hieronder vindt u een zo volledig mogelijk overzicht van de premières van alle balletten waarin Alexandra Radius heeft gedanst.
 
Alexandra Radius. Foto: Jorge Fatauros.
Alexandra Radius. Foto: Jorge Fatauros.
 
Alleen in Alexandra Radius
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
2030
2040