28|06|1917 - 08|03|1974
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Wim Sonneveld

Wim Sonneveld's Cabaret

Met de première van Alleen voor dames op 1 december 1943 gaat een jarenlange wens van Wim Sonneveld in vervulling; een eigen cabaretgezelschap in het Leidschepleintheater in Amsterdam.


Wim Sonneveld en Lia Dorana in het nummer 'Sur le pont d'Avignon' uit Alleen voor Dames. Collectie Theater Instituut Nederland.

Door bemiddeling van zijn toenmalige secretaresse Wim Hora Adema komt Sonneveld in contact met Hella Haasse. In haar vindt hij de geschikte auteur voor de eerste programma’s van zijn cabaret. Haasse levert aanvankelijk (bijna) alle teksten, maar na de Tweede Wereldoorlog nemen haar bijdragen langzamerhand in aantal af. In 1947 houdt ze het cabaret helemaal voor gezien en richt zij zich op haar literaire carrière.

Sonneveld engageert onder andere Lia Dorana, Conny Stuart, Elly Weller, Eri Rouché, Sophie Stein en Wim de Soet & Wim de Vries op vleugel voor zijn cabaret. Het zijn drukke jaren. Tot aan 1957 had het gezelschap maar één vrije avond per jaar: oudejaarsavond.


Wim Sonneveld en Conny Stuart. Foto:  Foto-persbureau Fellinga. Collectie Theater Instituut Nederland.

Lia Dorana: 'Ik ontmoette Wim in La Gaîté [een club, gevestigd in de Amsterdamse bioscoop Tuschinski, red.], waar ik Hongaarse en Franse liedjes zong. Op een gegeven moment werd hij ook geëngageerd, en op een avond vroeg hij of ik ‘Bon soir, mon amour’ met hem zou willen zingen. Dat beviel hem kennelijk zo goed dat hij zei: ‘Als ik nou ooit zelf een cabaret begin, dan ben jij een van de eersten die ik vraag.’ Ik wist toen helemaal niet wat cabaret inhield, maar vond het idee al leuk.'

Omdat het cabaret in deze dagen nog niet de massale aandacht van het publiek heeft, is het noodzakelijk de verschillende programma’s elkaar snel op te laten volgen. Tot en met 3 januari 1960, de dag waarop de laatste voorstelling van Rim Ram wordt gegeven, zal het Sonneveldcabaret in totaal dertig verschillende producties maken. Op 18 oktober 1952 verandert wel de naam van 'Wim Sonneveld's Cabaret' in 'Ensemble Wim Sonneveld'. Het Ensemble is een naamloze vennootschap opgericht door Wim Sonneveld en Huub Janssen.

Lia Dorana: 'Het Sonneveldcabaret is de mooiste tijd van mijn leven gebleken. Het was mijn Toneelschool, met een fantastische leraar en reuze lieve collega’s. We werden overal in betrokken, bijvoorbeeld ook of het wel zou gaan lopen. We stonden elke avond bij de kassa om te kijken of er in godsnaam wel mensen kwamen. Wim leerden we kennen als een uitermate lieve man. Maar zó bang als hij op moest … We moesten hem echt het toneel optrékken. Dat is in de loop van de tijd wel wat veranderd, maar hij is zijn angst voor het publiek nooit helemaal kwijtgeraakt.

Wim nam ons altijd mee op sleeptouw. Op tournee, als de reis een beetje saai zou zijn, dan zocht hij iets op waar we met z’n allen naartoe konden. Bijvoorbeeld een klooster met heel speciale gezangen, of naar het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker. Hij was altijd bezig ons bij te scholen, en wij vonden het heerlijk. Wim was tegen ons net zo hartelijk als tegen Conny Stuart. Maar wij waren getrouwd en hadden verplichtingen tegenover onze eigen mannen. Voor Conny gold dat minder, die kon meer over haar tijd beschikken. Dus als Wim na de voorstelling vroeg wie er nog even mee naar zijn huis ging, dan kon Conny dat doen. Dat maakte hun band sterker.'

Wim Sonneveld en Conny Stuart in Alleen voor Dames (1943). Collectie Theater Instituut Nederland. Conny Stuart: 'Sonnevelds ensembles kenden in de loop der jaren vaak eenzelfde soort samenstelling: Wim en ik, en daarnaast een oudere actrice van een zekere statuur. Eerst was dat Sophie Stein en vanaf 1948 werd het Emmy Arbous. Verder verzamelde hij altijd jong talent om zich heen, zoals Lia Dorana, Hetty Blok, Kees Brusse en Joop Doderer. Wel is het opvallend dat Wim vooral sterke vrouwen naast zich koos. De mannen, zoals Nico Knapper, Albert Mol, Jan Staal, Fred Vasen en Guus Verstraete, waren over het algemeen wat meer te scharen onder de categorie bruikbare krachten. Alleen Joop Doderer kon zich meten met Wim. We werden lange tijd begeleid door één of twee pianisten - zoals Wim de Vries, Wim de Soet, Peter Kellenbach en Han Beuker - maar vanaf 1954 werd gitarist Jan Blok toegevoegd. Vanaf dat moment zongen we ook met microfoons, omdat onze stemmen anders niet boven de versterkte gitaar uit zouden komen.'

bron: Wim Sonneveld. De parel van het cabaret, Hilde Scholten (Terra Lannoo 2006)
 
Wim Sonneveld. Foto Jutka Rona.
Wim Sonneveld. Foto Jutka Rona.
 
Alleen in Wim Sonneveld
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020