14|4|1904 - 9|7|1974
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Sonia Gaskell

Het Nederlands Ballet

Het Proces (choreografie Jaap Flier).
Het Proces (choreografie Jaap Flier). Foto Henk Jonker, 1955. Collectie Theater Instituut Nederland.

In 1954 werd het Nederlands Ballet opgericht onder artistieke leiding van Sonia Gaskell. Het bestond uit tweeëndertig dansers en danseressen van wie de meesten uit haar eigen studio kwamen. Den Haag werd de standplaats van het nieuwe gezelschap. Gaskell stelde zich drie doelen: het instuderen van modern buitenlands repertoire door gastchoreografen, het stimuleren van jonge Nederlandse choreografen en het opbouwen van een internationaal repertoire van klassieke meesterwerken.

Als artistiek leider nodigde ze internationaal befaamde choreografen uit om balletten in te studeren: John Taras, Anton Dolin, Maurice Béjart, David Lichine, Léonide Massine en Serge Lifar. De meesten van hen kende zij nog uit haar tijd in Parijs.

Gaskell wilde jonge Nederlandse dansers de gelegenheid geven een eigen repertoire op te bouwen. Op 20 januari 1955 vond bijvoorbeeld een experimenteel programma plaats met premières van choreografieën van dansers Rudi van Dantzig, Jaap Flier, Conrad van de Weetering en Aart Verstegen.

Benjamin Harkarvy repeteert met Willy de la Bije (links) en Irene de Vos voor La Somnambule (choreografie Balanchine).
Benjamin Harkarvy repeteert met Willy de la Bije (links) en Irene de Vos voor La Somnambule (choreografie Balanchine). Fotograaf onbekend, 1958. Collectie Theater Instituut Nederland.
Voor de dansers waren de eerste jaren van het Nederlands Ballet een inspirerende tijd, waarin zij met allerlei stijlen kennismaakten en er prachtige voorstellingen werden gemaakt. Maar niet alles ging goed. De dansers eisten van Sonia Gaskell vaste repetitieschema’s, minder premières per jaar en minder willekeurigheid bij de keuzes voor de hoofdrollen. Zij wilden een meer eigentijds repertoire brengen. Sonia Gaskell wilde niet op hun eisen ingaan maar nam wel een nieuwe balletmeester aan, Benjamin Harkarvy.

In 1959 barstte de bom: een groep dansers, waaronder Rudi van Dantzig, Jaap Flier, Alexandra Radius, Marianne Hilarides, Aart Verstegen en Willy de la Bije, verliet het gezelschap en richtte samen met Benjamin Harkarvy het Nederlands Dans Theater op. Voor Sonia Gaskell was dit een zware slag. Zij moest verder met een groep waaruit de beste krachten verdwenen waren. Zij zag de dansers, die haar verlaten hadden, als deserteurs.

Hieronder vindt u enige voorstellingen die onder het artistiek leiderschap van Sonia Gaskell door Het Nederlands Ballet werden uitgevoerd.

 
Instudering van Pas de Quatre door Anton Dolin. V.l.n.r. Louki van Oven, Anton Dolin, Aart Verstegen, Sonia Gaskell. Foto Sem Presser/MAI, 1954. Privécollectie.
Instudering van Pas de Quatre door Anton Dolin. V.l.n.r. Louki van Oven, Anton Dolin, Aart Verstegen, Sonia Gaskell. Foto Sem Presser/MAI, 1954. Privécollectie.
 
Alleen in Sonia Gaskell
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020