25|7|1916 - 6|5|1978
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Ko van Dijk

Theater


Ko van Dijk als Othello (1951). Collectie Peter-Jan van Dijk.
In de loop van zijn carrière is Ko van Dijk aan zo'n twintig gezelschappen verbonden geweest.
'Grote, kleine, goede en minder goede. Soms kwam ik wel weer eens bij hetzelfde gezelschap terug waar ik vroeger ook al gewerkt had, maar meestal was er dan, in de tijd dat ik er weg was, weer zoveel veranderd, dat het toch niet meer hetzelfde gezelschap genoemd kon worden.' (geciteerd uit: Ko van Dijk van Guus Verstraete (Semper Agendo 1973).

Hoewel zijn beide ouders op het toneel stonden, wilde Ko van Dijk Jr. niet van jongs af aan ook 'bij het toneel'. Maar toen hij op zijn zestiende voor de derde keer op een Amsterdamse ULO in dezelfde klas bleef zitten, en hij niet wist wat hij anders moest doen, en hij het voorbeeld van zijn ouders immers binnen handbereik had, besloot hij in 1932 de ULO te ontvluchten en acteur te worden.

Ondanks herhaalde pogingen werd hij niet aangenomen op de toneelschool. Zijn vaders stond er niet om te springen, maar nam hem toch onder zijn hoede bij het gezelschap waaraan hij zelf verbonden was, het Schouwtooneel. Echt van harte ging dat niet. Ko van Dijk Sr.:

'Ik leer je niets en ik help je niet. Probeer het maar en blijkt over een jaar of drie dat je het niet kunt, dan ga je maar op een kantoor.' (geciteerd uit: Ko van Dijk van Guus Verstraete (Semper Agendo 1973).

Het Schouwtooneel ging in 1933 failliet, maar Ko van Dijk Sr. en Frits Bouwmeester richtten in datzelfde jaar het Nieuwe Schouwtoneel op. Voornamelijk vanachter de coulissen vond Ko van Dijk Jr. in het toneel zijn grootste liefde. Hij zou er ruim 45 jaar van zijn leven aan geven, in zo'n 260 stukken spelen en 29 regies voeren.


Met de troep van Cyrano de Bergerac (april 1974) Collectie Peter-Jan van Dijk.
'Een toneelgezelschap is een wonderlijke vorm van samenleving in het klein. De mensen die er toe behoren zien elkaar gedurende het seizoen vaak meer dan hun eigen gezinsleden. Je ziet elkaar op de repetitie, in de schouwburg, op het toneel of in de bus en het spreekt vanzelf dat dat van iedereen een groot aanpassingsvermogen eist. De samenbindende factor is het gemeenschappelijke doel: het tot stand brengen van goede toneelvoorstellingen. Als dat doel een werkelijk levend iets is in een gezelschap en als de leiding er in slaagt de samenwerking op een harmonische manier te doen verlopen, dan zijn de grondslagen aanwezig voor een goed gezelschap. Dat eist van alle betrokkenen een grote inzet, verdraagzaamheid, veel tact en vooral gevoel voor humor, want toneelspelers zijn wonderlijke wezens. In een gezelschap waarin aan al deze voorwaarden min of meer voldaan wordt, is het prettig leven en goed werken.' (geciteerd uit: Ko van Dijk van Guus Verstraete (Semper Agendo 1973).

Gebruikmakend van beschikbare materialen en informatie proberen wij in dit hoofdstuk op de website een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van het toneelrepertoire van Ko van Dijk, min of meer chronologisch ingedeeld per toneelgezelschap.


 
Ko van Dijk in Dagboek van een herdershond. Fotograaf onbekend.
Ko van Dijk in Dagboek van een herdershond. Fotograaf onbekend.
 
Alleen in Ko van Dijk
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020