23 | 2 | 1942
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Joop van den Ende

Spetters

28 februari 1980

Renée Scoutendijk in 'Spetters', 1980.
Renée Scoutendijk in 'Spetters', 1980.
Spetters
Regie: Paul Verhoeven
Scenario: Gerard Soeteman
Productie: VSE Film (Joop van den Ende)
Met o.a.: Hans van Tongeren, Renée Scoutendijk, Toon Agterberg, Maarten Spanjer

Toen Paul Verhoeven vier kassuccessen op rij had gemaakt met producent Rob Houwer, had Verhoeven behoefte aan de verfilming van een onderwerp dat hem dichter aan het hart lag, en met Houwer leek dat niet te lukken. "Hij trok alle publiciteit naar zich toe. Rob Houwer presenteert een Rob Houwer-film, geproduceerd door Rob Houwer en geregisseerd door Paul Verhoeven, dat is Rob zijn visie op het leven."

Joop van den Ende, die net zijn eerste speelfilmsucces achter de rug had met André van Duin's pretfilm, liet zich door Verhoeven overhalen een film met hem te maken. "Hoewel zijn voorstellen me wel inspireerden heb ik niet gelijk 'ja' gezegd. Eerst is de zomervakantie er vorig jaar overheen gegaan en in september zei ik 'ik doe het niet'. Toen heeft Paul me omgepraat, nee, wat belangrijker was, enthousiast gemaakt. Gemotiveerd!" (Het Parool, 18 augustus 1979)

Van den Ende vraagt Gerard Soeteman het scenario te schrijven. Het werd het rauwe verhaal van vijf jonge mensen die zich door het leven slaan. De eerste versie van het scenario werd door het Produktiefonds afgewezen: het zou pervers, ordinair en schandelijk zijn. Van den Ende kreeg ter plekke een woedeaanval en dwong de belofte af dat het fonds een tweede, herziene versie met welwillende aandacht zou bekijken. Een gekuisde versie van het scenario werd opnieuw ingediend, en subsidie werd alsnog verstrekt. Bij het filmen heeft Paul Verhoeven echter uitsluitend de eerste versie van het scenario gebruikt. In de pers kondigt Van den Ende aan: "Spetters wordt een zeer spectaculaire film. Omdat Verhoeven de mensen in z'n films dingen laat doen en onderwerpen laat behandelen zoals tevoren nog niet werd gedaan in de bioscoop. Hij kwam na Wat zien ik tóch met Turks Fruit, iets heel anders! En daarna met Keetje TIppel en Soldaat van Oranje. Hij verrast steeds weer. Met Spetters zal hij choqueren. Er wordt straks in de zaal gelachen, maar er zit ook zo veel drama in dat er ook wordt gehuild. Hij is geen zachte filmer die dingen bedekt, hij laat wel wat zien."  (Het Parool, 18 augustus 1979)

Het resultaat was een rauwe, harde film met expliciet in beeld gebrachte sexscènes, geweld, snelle motorraces met veel kabaal en een homosexuele verkrachting die veel stof en verontwaardiging deed opwaaien. Verhoeven had een film willen maken die de, volgens hem, aangeboren agressieve aard van de mensheid zou verbeelden. Zijn filosofieën hierover vonden geen gehoor bij het grootste gedeelte van de critici die film o.a. wegzetten als "Een fascistoïde aandoend soort amusement" (De Telegraaf). Maar alle verontwaardiging deed de publiciteit rond de fim geen kwaad, integendeel, 1,1 miljoen mensen gingen de film in de bioscoop zien.

Bron: boek Hollands Hollywood van Henk van Gelder (Luitingh/Sijthoff 1995)

Affiche 'Spetters', 1980. Bron: website filmtotaal.nl.
Affiche 'Spetters', 1980. Bron: website filmtotaal.nl.

 
Promotiefoto van de conferencier Joop van den Ende. Foto: onbekend. Herkomst: Privécollectie.
Promotiefoto van de conferencier Joop van den Ende. Foto: onbekend. Herkomst: Privécollectie.
 
Alleen in Joop van den Ende
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
2030
2040
2050