15 | 10 | 1935
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Hans Croiset

Biografie

Portret van Hans Croiset op 2-jarige leeftijd (1937). Foto: onbekend. Collectie: Theater Instituut Nederland/Privécollectie.
Portret van Hans Croiset op 2-jarige leeftijd (1937). Foto: onbekend. Collectie: Theater Instituut Nederland/Privécollectie.
Hans Croiset werd in 1935 geboren in Amsterdam en stamt uit een ware theaterfamilie. In 1973 richtte hij theatergezelschap Publiekstheater op, waar naast zijn vader Max Croiset ook acteurs als Sigrid Koetse, Eric Schneider en Petra Laseur deel van uitmaakten. In 1987 fuseerde het gezelschap met Toneelgroep Centrum tot het nieuwe gezelschap Toneelgroep Amsterdam. In 1986 was hij oprichter van Het Nationale Toneel en met Ronald Klamer mede-oprichter van Het Toneel Speelt waar acteurs als Peter Blok, Mark Rietman, Carine Crutzen, Marisa van Eyle, Gijs Scholten van Aschat en Jaap Spijkers werkzaam zijn. In 2004 regisseerde hij voor het laatstgenoemd gezelschap Joost van den Vondels stuk Jozef uit Egypte.
 
In 1980 won hij de Louis d'Or, de toneelprijs voor de beste mannelijke acteur. In 1993 ontving hij de Joost van den Vondelprijs van de Alfred Toepfer Stiftung.
 
Naast toneelwerk was Croiset ook in tientallen televisie- en filmproducties te zien. Zo had hij kleine rollen in de films A Bridge Too Far (1977) en Grijpstra & De Gier (1979) met onder meer Rijk de Gooyer en Rutger Hauer en speelde hij in televisieseries als Oud Geld, Wilhelmina en Parels & Zwijnen. In maart 2008 verscheen van zijn hand het autobiografische roman Badhuisweg, waarin hij vertelt over zijn jeugdjaren die hij voor een groot deel doorbracht aan de Scheveningse Badhuisweg. In het verhaal neemt zijn vader een prominente rol in. In 2010 verscheen zijn roman Lucifer onder de Linden. Hier vindt u de biografie van deze veelzijdige theatermaker. (bron: website theaterencyclopedie.nl)
  • Jeugd en opleidingsjaren
    De jonge Hans Croiset was behalve door toneel ook gegrepen door muziek, literatuur en film. Als tiener koos hij voor het toneel omdat hij merkte dat hij er indruk mee kon maken op de meisjes én er de waardering van zijn veeleisende vader mee kon oogsten.  
  • Het professionele begin
    Ko van Dijk leerde de jonge volontair Hans Croiset het vak. 'Kijken, staan, lopen, helder praten. Altijd hield hij me in de gaten.' En wanneer hij het goed had gedaan, wachtte de ervaren acteur hem op in de coulissen met een schouderklopje een reep chocolade. 'Goed gedaan jongen'.  
  • Oproep tot revolutie
    Na de eerste zeer leerzame jaren bij het Rotterdams Toneel werd Hans Croiset geëngageerd door de Nederlandse Comedie. Na eerst een jaar onder de indruk te zijn geweest van het vooraanstaande gezelschap, veroorzaakte hij het tweede seizoen grote opschudding, volgens sommigen zelfs een revolutie.  
  • De jongste artistiek leider van Nederland
    Toen Hans Croiset in 1964 - als jongste artistiek leider ooit - bij Toneelgroep Theater in Arnhem aan de slag ging, bleven hij en zijn gezin voorlopig nog in Amsterdam wonen. Pas in 1966 zouden ze naar een Arnhemse nieuwbouwwijk verkassen. Om hem te laten zien hoever hij het inmiddels geschopt heeft, haalt hij in 1967 ook zijn vader naar Arnhem. Op diens waardering blijkt hij nog altijd niet te hoeven rekenen.  
  • De diepte in
    Als artistiek leider in Arnhem had Croiset zich in twee seizoenen bewezen. Bij aanvang van zijn derde seizoen ging hij opzoek naar het antwoord op de vraag of hij zijn publiek ook kon betoveren met een ingetogen, intieme voorstelling waarin het op millimeterwerk aankwam.  
  • Van Arnhem via Den Haag naar Amsterdam
    Na een kort intermezzo in Den Haag behoort Hans Croiset in 1973 tot één van de oprichters van het Publiekstheater in Amsterdam. Het gezelschap stelde zich ten doel om klassiek repertoire op een nieuwe, toegankelijke manier te brengen.  
  • Een uitstapje naar Scheveningen
    De Appel in Scheveningen was op zoek naar nieuwe artistieke impulsen en nodigde Hans Croiset uit om een gastregie te komen doen. Croiset zag zijn kans schoon en kreeg het gezelschap enthousiast voor een voorstelling van 'Faust' die zeveneneenhalf uur zou duren, inclusief Griekse maaltijd voor het publiek.  
  • Een nieuwe mix van jong en gerenommeerd in Den Haag
    Hoewel zijn vrouw en kinderen er hem vanaf probeerden te houden, accepteerde Croiset, na drie onbezorgde jaren bij De Appel, het aanbod van de Gemeente Den Haag om in de hofstad een nieuw gezelschap met nationale functie op te richten. Het werd zijn 'grootste ambitie en na acht zware jaren mijn grootste verdriet'.  
  • Een reisgezelschap zonder subsidie
    De jaren bij het Nationale Toneel in Den Haag waren zwaar geweest. Maar Croiset was nog steeds een man met een missie, en uitermate strijdvaardig. De tijd was rijp voor een nieuw, reizend gezelschap dat zelf zijn broek kon ophouden en geen subsidie nodig had. In 1996 is Het Toneel Speelt een feit.  
 
Portret van Hans Croiset, 1965. Foto: onbekend. Collectie: Theater Instituut Nederland.
Portret van Hans Croiset, 1965. Foto: onbekend. Collectie: Theater Instituut Nederland.
 
Alleen in Hans Croiset
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
2030
2040