2 | 2 | 1898 - 23 | 4 | 1965
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Fien de la Mar

Eerbetoon

Portret
Fien de la Mar rond 1933. Foto: Jacob Merkelbach. Collectie: Theater Instituut Nederland.
“Ik ken geen andere Hollandse actrice die zo onfeilbaar zeker met de meest natuurlijke middelen geheel van binnenuit weet te ontroeren als Fientje de la Mar” (J.B. Schuil, Het Haarlems Dagblad). Van de altijd lovende woorden van critici moest Fien de la Mar niet veel hebben. “Wat een malle vent”, zei zij eens over een recensent die sprak van een prachtig doorleefde rol, “ik heb maar zo’n beetje gek gedaan”. Complimenten lieten haar oprecht koud en het is dan ook goed denkbaar dat zij zich tijdens haar 12,5 jarig jubileum dat in oktober 1933 gevierd werd, meer liet meeslepen door de felle confrontatie tussen haar en Betsy Ranucci-Beckman (ontstaan uit onvrede over het zwakke, slecht ontvangen jubileumstuk Marie Louise dat Ranucci-Beckmann voor de theaterster schreef) dan door de toespraken en het met bloemen versierde toneel na afloop van de voorstelling.

De bewondering voor het gigantische talent van Fien de la Mar uit zich tot op de dag van vandaag in uiteenlopende projecten rond het leven en werk van de vedette. Zo maakt Wim Ibo in 1970 de televisiedocumentaire Namen die je nooit vergeet (KRO), waarin hijzelf, Ank van der Moer, Guus Hermus, Johan Kaart jr., Martie Verdenius, Albert Mol, Sylvian Poons, Simon Carmiggelt en Ernst Winar herinneringen ophalen aan de diva met die onheilspellende trekken. De uitspraken van de vrienden en vakgenoten - enkele daarvan kunt u elders op deze website lezen - worden in de documentaire afgewisseld met beeldfragmenten uit films als Op stap en De spooktrein én met opnames van Fiens mooist gezongen liedjes, waaronder Hollands Hollywood, Ik wil gelukkig zijn, Dans le bistro du port en het door Martie Verdenius geschreven Voorbij.

LP-hoes Fien
LP-Hoes Fien. Bron: website fonos.nl
Jenny Pisuisse’s boek Fien de la Mar: Portret van een kunstenaar (Meulenhoff, 1982) vormt de inspiratiebron voor de musical Fien waarin Jasperina de Jong in 1982 haar gedroomde titelrol vertolkt. Naast Gerard Cox in de dubbelrol van Piet Grossouw en Jan van Ees werken onder andere Willy van Heesvelde, Loeki Knol en Rients Gratema mee aan de dure musicalproductie die ruim tweehonderd maal wordt opgevoerd. Het musicalverhaal is gesitueerd rond de talloze ‘telefoonmonologen’ die de in haar laatste jaren zeer verbitterde Fien de la Mar voerde; de scènes vormen flash-backs uit haar glansrijke carrière en zeer turbulente leven. Ivo de Wijs tekende voor de liedteksten van de musical (Eric Herfst schreef de dialogen en Joop Stokkermans de muziek). Een fragment uit zijn door Jasperina de Jong zeer aangrijpend gezongen lied ‘Om alles’:
Om alles
het was om alles
alle eenzaamheid en wanhoop neem ik mee
maar alle goeie dingen, leuke dingen, nee
ik had er geen houvast aan
in m’n leven
maar ik zal ze enthousiast aan
jullie geven
dus vergeet die ene dag
vergeet wat ik gedaan heb, lach
om die vele andere dagen
al die andere, àndere dagen, lach
om alles
om alles

De KRO bewerkt de musical Fien tot een 4-delige televisieserie die in het najaar van 1985 wordt uitgezonden. Ook verschijnt er tijdens de opvoering van Fien een lp met de liedjes uit de musical.

Portret 1919
Fien de la Mar in 1919. Foto: Frits Geveke. Collectie: Theater Instituut Nederland.
Op dit moment werken DRSfilm en de AVRO aan een film over Fien de la Mar, die in première zal gaan bij de in 2010 geplande opening van de Nieuwe de la Mar Theaters van de VandenEnde Foundation in de vertrouwde Amsterdamse Marnixstraat. Tegen een maatschappelijke achtergrond (de opkomst van de Nederlandse film, maar ook onderwerpen als de eerste vluchtelingen en migranten) wordt het leven van de legende nagespeeld - én vertoond aan de hand van archiefbeelden en foto’s. Zo zien wij Fien de la Mar in haar huis in de Beethovenstraat, als directrice van haar eigen theater, op de filmsets van de jaren ‘30 en natuurlijk op de planken waar zij als geen ander schitterde als actrice, chansonnière en cabaretière. Door de archiefbeelden af te wisselen met gespeelde scènes, zal er in de film als het ware een dialoog ontstaan tussen de echte Fien en de reconstructie.
 
Fien de la Mar rond 1908. Foto: W. Ganter. Collectie: Theater Instituut Nederland.
Fien de la Mar rond 1908. Foto: W. Ganter. Collectie: Theater Instituut Nederland.
 
Alleen in Fien de la Mar
1910
1920
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000