5|01|1889 - 25|10|1971
Een leven lang theater Theaterencyclopedie Albert van Dalsum

Amsterdamsche Tooneelvereeniging

De beul
Albert van Dalsum in De beul, 1935. Foto: Kurt Kahle. Collectie Theater Instituut Nederland.
Na het na één seizoen ter ziele gaan van het Amsterdamsch Tooneel werd Albert van Dalsum directeur van de Amsterdamsche Tooneelvereniging. Hij leidde het gezelschap samen met August Defresne, met wie hij ook het artistiek leiderschap van het Oost-Nederlandsch Tooneel in Arnhem had gedeeld en Jo Sternheim. Ook de spelers van dat gezelschap, die na het faillissement met Van Dalsum mee waren gekomen naar Eduard Verkade's Amsterdamsch Tooneel, deden weer mee.

Het ging goed met de Amsterdamsche Tooneelvereeniging. Met ingang van 1 januari 1934 werd het eerste bespeler van de Amsterdamse Stadsschouwburg met een garantie van twintig weekenden per seizoen. Van Dalsum en Defresne verdeelden de regies. Daarnaast speelde Van Dalsum regelmatig en ontwierp hij de decors voor verschillende voorstellingen. (bron: boek Facetten van vijftig jaar Nederlands Toneel 1920-1970, Amsterdam 1970)

Het motto van de Amsterdamsche Tooneelvereniging was: ‘wij spelen het levend toneel van onze tijd’. De Beul, in 1935 op het repertoire genomen, voldeed hier volledig aan. Het nationaal-socialisme was niet alleen in Duitsland in opkomst, ook in Nederland had zij al medestanders. De voorstelling die Van Dalsum samen met Defresne maakte, verwees hier overduidelijk naar, het was een waarschuwing. Van Dalsum: “Ik vond dat het bij mijn verantwoordelijkheid behoorde dat er een verzet bestond tegen iets dat onmenselijk is. Ik beschouwde nu eenmaal niet als Royaards, Verkade en vele andere leiders, het toneel als een kunstzinnige aangelegenheid die buiten de politieke maatschappij omging.” (Bron: Achter het masker, Edward Katan, 1960)

In 1938 werd de Amsterdamsche Tooneelvereniging, wederom om financiële redenen, vervangen door Het Nederlands Toneel, dat vanaf toen de Stadsschouwburg mocht bespelen. Van Dalsum en Defresne bleven aan als artistiek leiders, maar de zakelijke leiding werd overgenomen door Cor van der Lugt Melser.

Hieronder vindt u een overzicht van de voorstellingen waaraan Van Dalsum, hetzij als acteur, hetzij als regisseur of als decorontwerper, bij de Amsterdamsche Tooneelvereniging meewerkte:

 
Albert van Dalsum, 1950. Foto: Ralph Prins. Collectie Theater Instituut Nederland.
Albert van Dalsum, 1950. Foto: Ralph Prins. Collectie Theater Instituut Nederland.
 
Alleen in Albert van Dalsum
1900
1910
1920
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000